Ustawa z dnia 22 lipca 2016r. o zmianie ustawy prawo energetyczne oraz niektórych innych ustaw (Dz. U poz. 1165, zwana dalej: „nowelą”) wprowadziła do porządku prawnego szereg zmian mających na celu zwiększenie przejrzystości rynku paliw ciekłych. Wpłynęły one w istotny sposób nawet na działalność firm, które do tej pory przetwarzały substancje ropopochodne na potrzeby produkcji niezwiązanej stricte z rynkiem paliw. W efekcie przepisy objęły również m.in. firmy farmaceutyczne, kosmetyczne, producentów smarów i olejów oraz maszyn, a także chemii przemysłowej.

Obowiązkowy rejestr objął więcej podmiotów

Jedną z istotniejszych zmian systemowych, która ma przyczynić się do zwiększenia kontroli nad rynkiem było nałożenie na podmioty przywożące nowego obowiązku rejestrowego. Zgodnie z obecnie obowiązującym prawem dokonanie przywozu paliw ciekłych (z zagranicy) musi zostać poprzedzone wpisem do rejestru podmiotów przywożących prowadzonego przez Prezesa URE. Obowiązek ten obejmuje nie tylko podmioty od dawna zajmujące się koncesjonowanym obrotem paliwami z zagranicą, ale także te, które importują różnego rodzaju wyroby chemiczne bazujące na produktach ropopochodnych (środki konserwacyjne, benzyny lakowe itp.). W konsekwencji wielu przedsiębiorców, którzy dotąd nie identyfikowali swojej działalności jako związanej z branżą energetyczną, zaczęło podlegać kontroli Urzędu Regulacji Energetyki.

Powyższe jest następstwem zmiany w Prawe energetycznym związanej z wprowadzoną przeszło rok temu definicją paliw ciekłych. Należy jednak zaznaczyć, że samo zakwalifikowanie produktu jako paliwa ciekłego, nie wiąże się jeszcze z obowiązkiem rejestrowym. Dla ustalenia, że przywóz konkretnego paliwa ciekłego nakłada na podmiot obowiązek wpisu do rejestru, trzeba posłużyć się wykazem paliw określanym w drodze rozporządzenia Ministra Energii odwołującym się do oznaczeń Nomenklatury Scalonej (kodów CN).

Zgodnie z art. 17 noweli przedsiębiorcy, którzy na podstawie wyżej wspomnianego rozporządzenia zostali objęci obowiązkiem rejestrowym, musieli do 16 stycznia 2017r. złożyć Prezesowi URE wniosek o dokonanie wpisu do rejestru podmiotów przywożących. Wielu przedsiębiorców, których produkty pozostawały dotychczas poza katalogiem paliw ciekłych, nie wiedząc o zmianach w obowiązujących przepisach, do dziś nie dokonało wpisu do rejestru podmiotów przywożących. Niektóre podmioty po dokonaniu wpisu uznało zaś, że wypełniło wszystkie swoje powinności regulacyjne wobec URE.

Sprawozdawczość wobec URE

Tymczasem sam wpis do rejestru nie jest jedynym obowiązkiem, którym zostali obciążeni przywożący paliwa ciekłe. Zgodnie bowiem z art. 43d ust. 1 Prawa energetycznego podmioty przywożące muszą sporządzać i przedkładać odpowiednim organom comiesięczne sprawozdania o rodzajach, ilości oraz przeznaczeniu sprowadzonych paliw ciekłych. Co istotne obowiązek ten formalnie dotyczy także tych przedsiębiorców, którzy co prawda wpisali się do rejestru (niejako „na zapas”), choć faktycznie nie dokonują przywozu paliw objętych wykazem.

Odpowiedzialność za niewykonanie obowiązków

Konsekwencje niewykonania powyższych obowiązków mogą się okazać bardzo dolegliwe dla przedsiębiorców. Prezes URE może wszcząć postępowanie administracyjne i wymierzyć przedsiębiorcy karę pieniężna w wysokości od 10.000 do nawet 50.000 zł w przypadku nieprzekazania przez podmiot do tego zobowiązany sprawozdań w terminie bądź przekazania sprawozdań zawierających informacje nieprawdziwe.. Przedsiębiorcy, którzy błędnie nie zakwalifikowali przywożonych przez siebie produktów jako paliw ciekłych i mimo ciążącego na nich obowiązku nie zostali wpisani do rejestru podmiotów przywożących, podlegają karze grzywny nawet do 2.500.000 zł.

Zmniejszenie wysokości potencjalnej kary lub odstąpienie od jej wymierzenia

Odpowiedzialność administracyjna ma zasadniczo charakter obiektywny. W uproszczeniu oznacza to, że podstawą wymierzenia kary jest samo naruszenie obowiązku, bez względu na przyczyny jakie do tego doprowadziły. Przepisy prawa energetycznego zawierają jednak regulacje, które pozwalają na zmniejszenie dolegliwości działania tej zasady. W zależności od okoliczności sprawy i zachowania przedsiębiorcy pozwalają bowiem Prezesowi URE nawet na odstąpienie od ukarania podmiotu, który dopuścił się naruszenia. W przypadku zatem, gdy zostanie już wszczęte postępowanie w sprawie nałożenia kary, podstawową kwestią jest właściwa identyfikacja przyczyn niewykonania obowiązku administracyjnego, a także odpowiednie pokierowanie działaniami przedsiębiorcy. Dobór właściwej argumentacji może bowiem pozwolić uniknąć sankcji lub przynajmniej zmniejszyć jej dolegliwość. Nie bez znaczenia w tym kontekście jest też właściwa kwalifikacja prawna prowadzonej działalności podmiotu, przeciwko któremu wszczęto postępowanie w sprawie wymierzenia kary.

Podsumowanie

Wobec wielu niejasności dotyczących zaliczenia poszczególnych produktów jako paliw, których przywóz wymaga rejestracji, może się okazać, że działalność danego podmiotu w ogóle nie jest objęta obowiązkiem rejestracyjnym. W szczególności sytuacja taka może dotyczyć podmiotów importujących produkty, których kody CN wymienione są w rozporządzeniu Ministra, a które trudno uznać za nośniki energii.