Odpowiedzialność komplementariuszy i komandytariuszy wobec spółki lub pozostałych wspólników wiąże się bezpośrednio z pojęciem szkody wyrządzonej spółce lub pozostałym wspólnikom. Wspólnicy mogą zawrzeć w umowie spółki postanowienia dotyczące wzajemnej odpowiedzialności wspólników i spółki. Możliwe są także umowy między samymi wspólnikami, które regulują stosunki wewnętrzne wspólników i nie są składane do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego (tzw. umowy wspólników).

Naruszenia obowiązku lojalności

Szczególne znaczenie w tym kontekście mogą mieć sytuacje naruszenia obowiązku lojalności, działania sprzecznego z interesem spółki lub wspólników oraz naruszenia zakazu konkurencji, w których wyliczenie i wykazanie szkody może być utrudnione. W związku z tym za zasadne należy uznać ustalenie kary umownej, innego świadczenia pieniężnego lub innej sankcji wobec wspólnika naruszającego zakaz. Przykładem postanowienia umowy spółki może być zapis: „W przypadku naruszenia obowiązku prowadzenia interesów konkurencyjnych przez komplementariusza jest on zobowiązany do zapłaty na rzecz spółki kary umownej w wysokości 50.000,00 zł za każde naruszenie, przy czym spółka może dochodzić odszkodowania przewyższającego wysokość kary umownej. Jeżeli komplementariusz kontynuuje prowadzenie interesów konkurencyjnych pomimo pisemnego wezwania skierowanego do niego przez spółkę lub pozostałych wspólników, może zostać pozbawiony połowy przypadającego na niego udziału w zysku spółki lub wyłączony ze spółki na mocy jednomyślnej uchwały podjętej przez pozostałych wspólników”.

Odpowiedzialność z umowy o zarządzanie

Odpowiedzialność wspólnika może wiązać się też z nienależytym zarządzaniem spółką, w szczególności na podstawie umowy o zarządzanie zależną spółką komandytową. Odpowiedzialność ta może wynikać z samej umowy o zarządzanie, jak również z faktu zawarcia umowy o zarządzanie i jej niezłożenia do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego pomimo tego, że umowa wyłącza odpowiedzialność podmiotu zarządzającego spółką zależną (art. 7 § 1 ksh.).

W przypadku braku postanowień umowy spółki zastosowanie będą miały zasady ogólne, przewidziane w kodeksie cywilnym, w zależności od zdarzenia, które wywołało szkodę. W takim przypadku, w celu dochodzenia szkody konieczne będzie wykazanie szkody, działania wspólnika, które było bezprawne lub wiązało się z niewykonaniem lub niewłaściwym wykonaniem konkretnego zobowiązania, a także związku przyczynowego między powstaniem szkody a działaniem wspólnika. Ze względu jednak na charakter spółki, jako wspólnoty interesów wspólników, taka sytuacja może wiązać się z konfliktem między wspólnikami i potencjalnym rozwiązaniem spółki lub wyłączeniem wspólnika.

Odpowiedzialność wspólników za należności

W końcu odpowiedzialność wspólników może wiązać się z wszelkimi należnościami pobranymi bezpodstawnie ze spółki. Dotyczy to zarówno dywidendy pobranej bezprawnie lub w niewłaściwej wysokości, jak również innych wypłat, które nie stanowią zgodnego z prawem zwrotu wkładów lub udziałów (np. wypłaty udziału kapitałowego w przypadku wystąpienia ze spółki). W tym kontekście odpowiedzialność komandytariusza do zwrotu tego, co pobrał tytułem zysku na podstawie sprawozdania finansowego, uzależniona jest wyłącznie od działania komandytariusza w złej wierze (a więc sytuacji, w której komandytariusz zasadniczo wiedział lub z łatwością mógł się dowiedzieć, że pobiera wypłatę bezprawnie lub w niewłaściwej wysokości). W przeciwnym przypadku komandytariusz nie ma obowiązku zwrotu niewłaściwie wypłaconej dywidendy (art. 112 § 4 ksh.).