Podobnie jak w przypadku pozbawienia prawa reprezentacji spółki, komplementariusz może zostać pozbawiony prawa prowadzenia spraw spółki w drodze zmiany umowy spółki. Zgodnie z art. 9 zmiana umowy spółki wymaga zgody wszystkich wspólników, chyba że umowa spółki stanowi inaczej. W związku z powyższym sytuacja, w której umowa spółki uchyla jednomyślność wspólników, skutkuje podobnym jak w przypadku reprezentacji spółki zagadnieniem dopuszczalności pozbawienia prawa prowadzenia spraw spółki bez zgody zainteresowanego wspólnika.

Aktualne w tym zakresie są rozważania przytoczone w poprzednim rozdziale, w tym wskazanie na odmienności w kodeksowej regulacji ochrony praw i obowiązków komplementariuszy spółki komandytowej do innych spółek oraz problem konfliktu wspólników i utraty zaufania, które może skutkować koniecznością niezwłocznego pozbawienia wspólnika prawa prowadzenia spraw spółki bez oczekiwania na rozstrzygnięcie sądowe. W związku z powyższym – podobnie jak na gruncie reprezentacji spółki – należy opowiedzieć się za możliwością zmiany umowy spółki skutkującą pozbawieniem komplementariusza prawa reprezentacji spółki bez zgody zainteresowanego wspólnika, jeżeli umowa spółki przewiduje inny tryb dokonywania zmian umowy spółki niż wyrażenie zgody przez wszystkich wspólników.

Powierzenie jedynie niektórym komplementariuszom prawa prowadzenia spraw spółki na podstawie „zwykłej” uchwały wspólników może w konsekwencji również prowadzić do pozbawienia prawa prowadzenia spraw spółki wobec tych komplementariuszy, którzy wcześniej prawo to posiadali. Co do zasady – z uwagi na fakt, iż tego typu sprawa niewątpliwie przekracza zakres zwykłych czynności – wymagana jest jednomyślna uchwała wspólników, w tym zgody wspólników, których uchwała dotyczy. Jednakże w związku z dyspozytywnym charakterem przepisów regulujących kwestie wewnętrzne spółki komandytowej, w tym art. 43 ksh. ustanawiającego wymóg jednomyślności tego typu uchwały, możliwe jest zawarcie w umowie spółki innych postanowień, w tym przewidujących np. pozbawienie prawa prowadzenia spraw spółki uchwałą podjętą większością głosów, nawet bez zgody zainteresowanego wspólnika. W przypadku gdy wspólnicy z góry wyrazili w umowie spółki zgodę na taki tryb potencjalnego pozbawiania ich prawa prowadzenia spraw spółki, tego typu postanowienia w umowach spółek wydają się dopuszczalne i zgodne z zasadą „chcącemu nie dzieje się krzywda”.

Analogicznie jak w przypadku sądowego pozbawienia prawa reprezentacji spółki, wspólnik spółki komandytowej może zostać pozbawiony prawa (oraz zwolniony z obowiązku) prowadzenia spraw spółki, jeżeli zachodzą ku temu ważne powody. W przeciwieństwie jednak do kwestii reprezentacji, której przepisy mają charakter bezwzględnie obowiązujący, regulacja ustawowa w zakresie sądowego pozbawiania prawa do prowadzenia spraw spółki ma charakter dyspozytywny i może podlegać uchyleniu lub modyfikacjom w umowie spółki.

Ważne powody to okoliczności obiektywne lub subiektywne, a dotyczące komplementariusza, które uniemożliwiają lub znacząco utrudniają wspólnikowi prawidłowe prowadzenie spraw spółki, w tym realizowanie jej interesu. W tym zakresie do powodów uzasadniających pozbawienie wspólnika prawa prowadzenia spraw spółki wymienia się między innymi prowadzenie działalności konkurencyjnej bez wymaganej zgody pozostałych wspólników, przedłużająca się choroba wspólnika, uniemożliwiająca mu prawidłowe prowadzenie interesów spółki, utrata lub ograniczenie kwalifikacji (np. umysłowych). Do ważnych powodów można zaliczyć również naruszenie obowiązku lojalności, nadużywanie prawa sprzeciwu, wykorzystywanie wiadomości powziętych w toku prowadzenia spraw spółki niezgodnie z jej interesem, a jedynie dla wsparcia interesów wspólnika, a także długotrwałą nieobecność.